In dit proefcollege maak je kennis met een paar fragmenten uit de online lessenserie over de muziekgeschiedenis. Je doet een kennistestje, leest een deel uit de inleiding in het impressionisme, maakt kennis met twee componisten uit de romantiek en bekijk je een fragment uit de video over de muziekstijl in de twintigste eeuw.
Het échte college muziekgeschiedenis bestaat uit acht lessen, die ieder over één muziekperiode gaat. Onderwerpen zijn de tijdgeest, instrumenten, beroemde componisten en typerende stijlkenmerken. Je sluit iedere les af met een set vragen zodat je gelijk weet of je alles goed hebt begrepen. Er zijn meer dan 100 muziekvoorbeelden om je te helpen daarbij.
Per les moet je rekenen op twee tot drie uur tijd om te lezen, naar video’s te kijken, naar muziek te luisteren en opdrachten te maken. Je kunt kiezen voor de zelfstandige variant, waarbij je de lessen op eigen houtje doorloopt, óf voor de variant met coaching, waarbij je feedback krijgt op de opdrachten.
Wat je nodig hebt om de serie te volgen, is een laptop of iPad, een schriftje en voor de luisterfragmenten een abonnement op Spotify. Goede oortjes of een koptelefoon vergroten je luisterplezier enorm, dus zijn zeker aan te raden. En last but not least: met een gezonde dosis nieuwsgierigheid naar hoe het toch allemaal begonnen is, wordt het het leukst!
Moet je al veel weten van muziek om de online lessenserie te volgen? Nou, het kan geen kwaad als je ooit muziekles hebt gehad en bijvoorbeeld iets weet over noten en toonsoorten. Maar er wordt veel uitgelegd en er is een verklarende woordenlijst. Dus in principe kan je er zonder voorkennis instappen.
Fragment 1: nulmeting: doe de quiz!
Alle vragen goed? Je bent een topper! Hier en daar hiaten: ga door!
Fragment 2: Inleiding het impressionisme
De parels van deze tijd: de prachtige klankkleuren in de muziek van Claude Debussy.
Is het impressionisme een zelfstandige periode in de muziekgeschiedenis? Daar zijn de meningen over verdeeld. Vaak wordt deze stroming beschouwd als onderdeel van de post-romantiek. Maar omdat het zo duidelijk een Franse reactie op de Duitse romantiek is, en omdat het een brug heeft geslagen naar de twintigste-eeuwse muziek, besteden we er toch een (kort) hoofdstuk aan. Hoe onstond het impressionisme en welke stijlkenmerken heeft het? Wie waren de grote componisten?
De naam impressionisme komt van een schilderij van Monet: Impression: Soleil levant uit 1872.
Een groep Franse kunstenaars werd geïnspireerd door de symbolische dichtkunst en de fotografie. Hun werken hadden niet als doel de realiteit weer te geven, niet als iets imponerends en ook niet als de werkelijkheid zèlf. Zoals de naam van deze periode al aangeeft, ging het hen meer om vluchtige, op hun persoonlijke observaties gebaseerde impressies van die werkelijkheid. Denk aan de werking van het licht, de beweging van de wind, het spel van kleur. Het momentane, in één woord. Bekende vertegenwoordigers uit de schilderkunst waren Monet en Renoir.
Claude Debussy maakte tijdens zijn studie kennis met deze vaak twintig jaar oudere schilders en hun werken. Hij was onder de indruk en probeerde zich in zijn muziek door hun werkwijze te laten inspireren. Daarmee zette hij zich af tegen de in zijn ogen zware en pathetische toonzetting van bijvoorbeeld Wagner en Brahms. Debussy zou later een belangrijke invloed hebben op de meeste twintigste-eeuwse componisten.
Luisteropdracht: Wat roept dit fragment bij jou op? Vind je het anders dan in de romantiek?
Deze compositie is geïnspireerd op een gedicht van Mallarmé, waarin een bosgod zich op een warme middag overgeeft aan erotische dagdromen. De verschillende klankkleuren en de overmatige kwart in de openingsfase dragen bij aan de onbestemde sfeer.
Fragment drie: twee componisten uit de Romantiek
In het echte college zijn 17 componisten opgenomen. We kiezen er twee uit en geven je een voorbeeld van een schrijfopdracht.
Hector Berlioz was een Franse componist, dirigent en muziekcriticus aan het begin van de romantiek. Hij had baanbrekende muzikale ideeën en zorgde voor een revolutie in de opstelling van het symfonieorkest.
Wist je dat..
- Berlioz geen piano kon spelen maar toch fantastisch kon componeren?
- Berlioz voor zijn Symphonie fantastique als inspiratiebron het boek Confessions of an English Opium-Eater van Thomas de Quincey heeft gebruikt?
- Samen met Richard Wagner en Franz Liszt Hector Berlioz beschouwd wordt als de grootste vernieuwer van de negentiende-eeuwse romantiek?
Feiten
- Geboren: 11 december 1803 (La Côte-Saint-André, Frankrijk)
- Gestorven: 8 maart 1869 (Parijs, Frankrijk)
- Getrouwd met: Marie Recio (geh. 1854–1862), Harriet Smithson (geh. 1833–1854)
- Bekendste stukken: Symphonie fantastique, Les nuits d’été, Harold en Italie, Le damnation de Faust, Les Troyens
- Interessant: verwerkte zijn gevoelens voor actrice Harriet Smithson in Symphonie fantastique en wist daarmee haar hart te veroveren.
Luisteropdracht: dit orkest is natuurlijk huge! Kijk en luister.
Wie was Johannes Brahms?
Johannes Brahms is een Duitse componist die in de traditionele traditie componeerde. Hij schreef voornamelijk pianomuziek, kwartetten en kwintetten.
Wist je dat..
- Brahms in alle genres componeerde, behalve opera?
- hij vanaf 1878 een flinke baard liet staan? Zijn uiterlijk was zo veranderd, dat hij zich een keer voor de grap als iemand anders voordeed.
- Brahms diep onder de indruk was van de muziek van Anton Dvorak en een belangrijke rol speelde in zijn doorbraak?
Feiten
- Geboren: 7 mei 1833, Hamburg (Duitsland)
- Gestorven: 3 april 1897, Wenen (Oostenrijk)
- Relaties: nooit getrouwd.
- Bekendste stukken: Ein deutsches Requiem, Hongaarse dansen, Vioolconcert, Symfonie nr.3, Klarinetkwintet
- Interessant: was innig bevriend met componist en pianist Clara Schumann
Luisteropdracht: Rapsodie betekent: verzameling uiteenlopende sentimenten. Welk gevoel of gevoelens roept het stuk bij jou op?
Schrijfopdracht: doel van deze opdracht is om je bewust te maken van je persoonlijke voorkeuren en je smaak nader te definiëren.
Je hebt nu een groot aantal luisterfragmenten van romantische componisten gehoord. Stel nu een playlist samen van jouw top drie.
Je deelt deze playlist met je beste vriend en legt hem of haar kort uit waarom je juist deze stukken hebt gekozen. Wat raakt je in de fragmenten? Maximaal 300 woorden.
Fragment 4: Uitleg over muziekstijlen twintigste eeuw
In het echte college krijg je naast uitleg via een video, ook uitgeschreven toelichting. Hierbij een fragment uit de video.